Một chiếc tời điện không nhất thiết phải ngừng hoạt động mới được xem là hư hỏng. Trước khi xảy ra sự cố, thiết bị thường xuất hiện những thay đổi như nâng chậm hơn, motor nóng bất thường hoặc phanh giữ tải kém. Nếu nhận biết sớm các dấu hiệu này, người vận hành có thể chủ động kiểm tra, tránh để hư hỏng lan sang những bộ phận khác.
Vậy đâu là những dấu hiệu cho thấy tời điện đang xuống cấp và cần xử lý như thế nào? Dưới đây là 5 biểu hiện quan trọng cần đặc biệt chú ý khi sử dụng thiết bị tại công trình và kho xưởng.
1. Motor nóng nhanh, máy nâng yếu hơn bình thường
Motor nóng lên khi hoạt động là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu tời điện nóng nhanh dù tải trọng và thời gian nâng không thay đổi, cần kiểm tra ngay.
Dấu hiệu nhận biết:
-
Motor nóng bất thường sau vài chu kỳ nâng.
-
Tốc độ nâng giảm so với trước đây.
-
Máy khởi động khó, phát tiếng ù hoặc rơ le nhiệt thường xuyên tác động.
-
Có mùi khét phát ra từ khu vực motor.
Nguyên nhân có thể đến từ điện áp thấp, dây nguồn quá nhỏ, quạt làm mát bám bụi hoặc phanh không nhả hoàn toàn. Ngoài ra, ổ trục và hộp giảm tốc bị mòn cũng có thể làm tăng lực cản, khiến motor phải hoạt động nặng hơn.
Cách xử lý: Ngừng vận hành khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Kiểm tra điện áp, dây dẫn, hệ thống làm mát, phanh và cơ cấu truyền động theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không tự ý tăng ngưỡng rơ le nhiệt để máy tiếp tục chạy khi chưa xác định nguyên nhân.
2. Cáp thép xuất hiện dấu hiệu mòn, biến dạng hoặc cuốn lệch
Cáp thép trực tiếp truyền lực từ tang cuốn đến móc tải. Trong quá trình sử dụng, cáp liên tục chịu kéo, uốn và ma sát nên cần được kiểm tra trước mỗi ca.
Những dấu hiệu cảnh báo gồm:
-
Sợi thép bên ngoài bị đứt hoặc mòn rõ rệt.
-
Cáp bị dập, xoắn gập hoặc biến dạng.
-
Xuất hiện gỉ sét, đặc biệt tại những vị trí thường xuyên tiếp xúc với nước.
-
Cáp cuốn chồng chéo, dồn về một phía của tang.
Ví dụ, một chiếc tời điện đa năng thường xuyên kéo cáp xiên có thể gặp tình trạng cáp dồn về một bên tang. Khi tiếp tục vận hành, các lớp cáp chèn ép nhau, gây biến dạng và làm tăng nguy cơ hư hỏng.
Cách xử lý: Kiểm tra cáp theo tiêu chí loại bỏ của nhà sản xuất và tiêu chuẩn áp dụng. Nếu cáp không đạt yêu cầu, phải thay đúng chủng loại, đường kính và kết cấu.
Đồng thời, kiểm tra hướng kéo, puly dẫn hướng và vị trí lắp đặt. Không chỉ thay cáp mới mà bỏ qua nguyên nhân khiến cáp cuốn lệch.
3. Phanh giữ tải kém, xuất hiện hiện tượng trôi tải
Đây là một trong những dấu hiệu xuống cấp nguy hiểm nhất của tời điện dùng để nâng hàng.
Khi nhả nút điều khiển, hệ thống phanh phải giữ tải ổn định theo thiết kế. Nếu móc tiếp tục hạ xuống hoặc tải tụt một đoạn bất thường, khả năng giữ tải có thể đã suy giảm.
Nguyên nhân thường liên quan đến:
-
Má phanh bị mòn hoặc nhiễm dầu mỡ.
-
Khe hở phanh không đúng thông số.
-
Lò xo phanh suy giảm lực ép.
-
Mạch điều khiển hoặc cơ cấu nhả phanh gặp sự cố.
Với tời điện xây dựng, hiện tượng trôi tải có thể khiến vật liệu va vào sàn tầng, kết cấu công trình hoặc rơi xuống khu vực bên dưới.
Cách xử lý: Dừng sử dụng, cách ly khu vực và xử lý tải đang treo theo phương án an toàn. Sau khi tải được đưa về trạng thái an toàn, nhân sự có chuyên môn cần kiểm tra phanh và hệ thống điều khiển.
Không thử nhả nút nhiều lần để xem tải còn trôi hay không. Cũng không tự ý siết phanh hoặc điều chỉnh lò xo theo cảm tính.
4. Hộp giảm tốc phát tiếng kêu lớn hoặc rung bất thường
Hộp giảm tốc có nhiệm vụ truyền mô-men từ motor đến tang cuốn. Sau thời gian dài làm việc, bánh răng, ổ trục hoặc hệ thống bôi trơn có thể xuống cấp.
Dấu hiệu cần chú ý:
-
Xuất hiện tiếng rít, tiếng gõ hoặc tiếng va đập bất thường.
-
Thân hộp giảm tốc rung mạnh hơn trước.
-
Có dầu rò rỉ tại phớt trục hoặc vị trí lắp ghép.
-
Hộp giảm tốc nóng bất thường trong cùng điều kiện tải.
Những hiện tượng này có thể xuất phát từ thiếu chất bôi trơn, bánh răng mòn, ổ trục hư hỏng hoặc các chi tiết liên kết bị lỏng.
Tuy nhiên, không phải tiếng kêu nào cũng do thiếu dầu. Việc châm thêm dầu khi chưa kiểm tra có thể không giải quyết được sự cố.
Cách xử lý: Ngừng máy để kiểm tra mức dầu, tình trạng rò rỉ và các bộ phận truyền động. Chỉ sử dụng dầu hoặc mỡ đúng chủng loại theo tài liệu kỹ thuật.
Nếu phát hiện mạt kim loại hoặc hư hỏng cơ khí, cần sửa chữa trước khi đưa thiết bị trở lại vận hành.
>>Xem thêm: Khi nào cần thay dầu hộp số tời điện? Những dấu hiệu không nên bỏ qua
5. Hệ thống điện và điều khiển hoạt động thiếu ổn định
Hệ thống điện xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến khả năng vận hành mà còn có thể làm mất an toàn trong quá trình nâng hạ.
Một số dấu hiệu thường gặp:
-
Tay bấm lúc hoạt động, lúc không.
-
Contactor phát tiếng kêu bất thường hoặc tiếp điểm bị cháy.
-
Dây nguồn nứt, dập hoặc nóng tại vị trí đầu nối.
-
Công tắc hành trình không ngắt đúng vị trí.
-
Xuất hiện hiện tượng rò điện ra vỏ máy.
Đối với tời điện sử dụng ngoài công trường, nước mưa, bụi và dây cấp điện tạm bợ có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng hệ thống điện.
Cách xử lý: Ngắt và cô lập nguồn trước khi kiểm tra. Kiểm tra tình trạng dây dẫn, đầu nối, tiếp địa bảo vệ, tay điều khiển và thiết bị bảo vệ điện.
Nếu phát hiện rò điện, công tắc hành trình hỏng hoặc contactor hoạt động bất thường, phải khắc phục trước khi tiếp tục sử dụng.
Không nối tắt công tắc hành trình hoặc bỏ qua thiết bị bảo vệ để duy trì hoạt động của máy.
Kết luận
Tời điện xuống cấp thường có những dấu hiệu nhận biết trước khi xảy ra hư hỏng nghiêm trọng, từ motor nóng nhanh, cáp biến dạng đến phanh trôi tải, hộp giảm tốc rung và hệ thống điện hoạt động chập chờn. Người vận hành cần kiểm tra thiết bị trước mỗi ca, ngừng sử dụng khi phát hiện bất thường và xử lý đúng nguyên nhân. Đặc biệt, những sự cố liên quan đến phanh, cáp và rò điện phải được khắc phục trước khi tiếp tục nâng hạ, không nên trì hoãn đến kỳ bảo dưỡng tiếp theo.
